Refleksjonar etter kommunevalet i Luster

Då var valet over, og resultatet klart. Ny ordførar vert Ivar Kvalen frå SP og Hafslo. Med fare for å verka snurt over å ikkje ha kome i kommunestyret, til tross for eit utg.pkt. som nr. 6 på lista til Ap, prøver eg meg likevel på ei oppsummering av valet. Eg er skuffa, og kva de enn må tru, ikkje over å ikkje koma med i "det gode selskapet". Eg er skuffa over at valet vart ein kamp mellom Gaupne og Hafslo, til tross for at ein kanskje kunne forventa det - historia tatt i augesyn. Listene ga oss inntrykk av ei relativt fin fordeling mellom kjønn og bustadadresse - by og land, kvinne og mann hand i hand. Men, dette synte seg å vera eit spel for galleriet, eller veljarane. For, etter at røystene var opptalde syner det seg at "utkantsrepresentantane" (ja då, eg òg) vart skvisa ut og sentrumsrepresentantane "skvisa" inn. Hafslo samla seg kring Ivar og Sp, og Frp, for å stå sterkt mot "Gåpningane" som samla seg kring Ap og H. Bygdebyane Hafslo og Gaupne vel inn "sine eigne", og utkantane vert gløymde i kampen. Det er dette ein kallar demokrati, talet på røyster er det einaste som tel. Ikkje for det, det kan godt vera dyktige "sentrumspolitikarar", men eg meiner det er sunt med ei blanding - rett og slett (og som eg har vore inne på før) ein veit best kor skoen trykkjer som har den på. Eg veit ikkje til fulle kva det vil seia å vera innbyggjar i Gaupne eller på Hafslo, kva som er viktigast for innbyggjarane der - og dermed dreg eg konklusjonen: dei som bur i Gaupne veit ikkje kva det vil seia av utfordringar å bu på Veitastrond. Noko kan ein tenkja seg til, men det beste er om nokon som verkeleg veit kan ytra dette der beslutningane vert tatt! Eg er skuffa fordi eg verkeleg hadde inntrykk av at Luster (og Ap som eg stod på lista for) verkeleg ville gå inn for å vera eit samlande parti no -at det var andre takter og tider i Luster. Rausheit, samhald, heilskap o.s.b. Drit og dra. Men, det er ikkje Torunn og partiet sin feil, det er Lustringane. Det er synd at bustadadressa skal vera så avgjerande for om ein får vera med å leika eller ikkje. Vel, vel slik vart det no ein gong denne gong. Ved å fjerna strykinga på listene kom det seg litt, men så lenge det er muleg å kryssa og "slengja" veit ein i realiteten ikkje heilt kva ein stemmer på. Men, det heiter visst demokrati....Det vil sikkert ta nokre tiår før Luster kan framstå som ein heilskapleg kommune med godt samhald, brei representasjon og rausheit. At alle kan bli inkludert, og alle delar av denne vidstrakte kommunen verdsett for sine kvalitetar og representantar. Inntil vidare får me kanskje berre innfinna oss med at dette er eit stykkje fram, og at me må finna andre vegar for å få til det me vil - og det gjer me nok! Makta ligg ikkje eine og aleine hjå "dei folkevalde" politikarane- heldigvis! Ha ei strålande helg!

Ein uheldig praksis....

I forvaltningsstyret i Sogndal kommune hadde dei i møte den 28.01 oppe ein søknad om konsesjon på ein landbrukseigedom i kommunen. I vuderinga som låg til grunn for vedtaket, står det å lesa:


"Vurdering:
Når definisjonen ovanfor vert lagt til grunn er det fulldyka og overflatedyrka arealet meir enn 25 da og eigedommen er såleis bu-pliktig.
Sogndal kommune har hatt ein restriktiv praksis i handsaming av søknader om varig fritak for buplikt. Det er i hovudsak eigedommar med svært vanskeleg kommunikasjonstilhøve som har fått slikt fritak for buplikt.
Det er her snakk om ein relativt liten eigedom, øvst i dalen med brukbare kommunikasjonar, men med svært avgrensa ressursgrunnlag. I dette høve vil konsekvensen av ikkje å gje konsesjon vera at søkjar får valget
mellom å flytte til eigedommen eller å selgje den til nokon som vil busetje seg på eigedommen. I begge høve må det byggjast eit nytt bustadhus. Ein problemstilling vil vera om det er forsvarleg med to bustadhus på ein
eigedom av denne storleik og ressursgrunnlag. Spørsmålet er då om buplikta i einskilde høve kan sjåast på som oppfylt når andre enn søkjar bur på eigedommen, eller bør søkjar få mellombels fritak så lengje andre
bur i huset på eigedommen. Då foreldra til søkjar har burett vil eigedommen halda fram med å vera busett. Samstundes styrkjer ein eit anna bruk i området ved at det vert inngått ein langsiktig leigeavtale på dyrka jorda. Avstanden mellom leigetakar sin eigedom og dette bruket er om lag 1 km, og vert vurdert til å vera ei driftsmessig god løysing. Vidare vert omsynet til heilskapleg ressursforvaltning og kulturlandskapet
ivareteke. Rådmannen meiner at busetnad på bruket er hovudmålet, i dette høvet kan vilkåret oppfyllast av ander enn søkjar. Det tyder at søkjar bør få konsesjon på overtaking av eigedommen. Eit vilkår for konsesjon er då at eigedommen er busett dei neste 5 åra. Dersom dette vilkåret ikkje vert oppfylt kan konsesjon trekkast tilbake, jf. § 16 i Konsesjonslova."


Og eg som hadde forhåpningar til at ein med det nye regelverket som trådte i kraft frå juli i fjor hadde eit betre verkty i høve å sikra busetjing og sleppa til bulyst på landbrukseigedomar!(http://www.regjeringen.no/upload/LMD/Vedlegg/Regelverk/Rundskriv_M_2_2009_Konsesjon_boplikt.pdf - sjå under pkt. 8.2.4.)


Det er framleis mange vurderingar det er opp til den einskilde kommune å gjera i høve busetjingsomsynet. Eg veit berre det at eg seinast sist veke hadde tlf. frå eit ungt par som ønskte å busetja seg i området, og lurte på mulegheitene for å kjøpa/leiga seg eit småbruk. Dessverre, er ikkje det (men, me treng desperat folk, og har eit to-sifra ant. småbruk som står tomme her......). Kan koma på eit par saker der den ovanfornemnde praksisen kan slå uheldig ut. Det gjeld då berre å overdra eigedomen i god tid før dei som sel av naturlege, eller andre årsakar ikkje bur der lenger (5 år før..). Då sørgjer dei for oppretthalding av busetjingsomsynet, og ny eigar står fritt til å nytta eigedomen til fast bustad eller fritidseigedom.


Her må kommunane vakna! Om ein meiner noko med å få folk hit, så må noko gjerast med reglar og praksis på dette området. Eg veit det kan verka sytete, men det er ikkje berre meint som syt. Vona er at dette vert tatt på alvor, og kan skapa litt debatt i politiske kretsar!

Eit slag for "bygdetullingane"

Merkjeleg overskrift, som ikkje må feiltolkast, og då er det vel på sin plass med ei oppklaring! Alle bygder har vel ein "bygdetulling" i nabolaget, ein person litt utanom normalen - ein som med eller utan ei medisinsk diagnose oppfører seg litt snålt. Dette innlegget er ein hyllest til dei av oss som berikar livet til dei rundt oss ved å vera sitt særeigne sjølv. Som syner oss at det går an å leva utanom dei råmene som er laga til kring oss av konge og regjering, normer for oppførsel, skule (ups!), foreldre, tradisjonar, m.m. Tenk berre kor kjedeleg bygdesamfunnet (som eg kjenner best) ville vore utan bygdesnålingane, dei gode historiane om "forfedre-bygdesnålingane", som truleg (eller forhåpentleg!) vil leva til evig tid! Eg tykkjer det er prisverdig om me greier å ta vare på bygdetullingane våre, og ikkje pressa dei inn i dei oppleste og vedtekne normer og reglar, for då misser me noko viktig i samfunnet vårt: mulegheita og respekten for det utanom-det-vanlege! Så: LENGE LEVE BYGDETULLINGEN!

Badeland vs ferjesamband! No er det alvor!

I tilrådinga frå rådmannen til badelandsaka (Luster bad) - som han jamvel er positiv til, badeland altså - foreslår rådmannen ein del innsparingspostar for å hanka inn att dei 5 mill. som er pårekna å koma i tillegg pr. år dei næraste åra. Dette er godt "valgflesk", må seiast - kjem jo i ei strålande tid i høve valget! Men, til saka: mellom innsparingspostane les eg då at ferjesambandet Ornes-Solvorn er ein aktuell innsparingspost!!! Om eg har vore skeptisk til det økonomiske biletet kring badelandet før, så er det ikkje lenger nokon tvil. For no er eg, som innbyggjar på Ornes - og avhengig av nemnde ferjesamband til skule og jobb, faen meg så drit lei av å måtta kjempa for den ferja kvar gong det er val, budsjettdiskusjonar, innsparingar, m.m.m. Heilt sia eg var lita jente har eg høyrt om denne kampen, som med jamne mellomrom har kome fram, og til no, kvar gong vorte kjempa gjennom i meir eller mindre favør oss som er avhengig av ferja. Men, eg er så lei! Så mykje frustrasjonar, energi, spenningar. Det burde vera unødvendig! Eit badeland til knappe 100 mill. mot eit heilt bygdesamfunn som prøver å mobilisera til ei framtid her. For det er realiteten. Utan ferja reiser eg - og, for dei av dykk som ikkje ser det som noko "trussel" vil eg påstå at bygdeutviklingsarbeidet og tilflyttinga ikkje vil verka positivt på så mange andre som kan tenkja seg hit heller, utan denne viktige samferdsla over fjorden. Innsparing på kanskje 2 mill., er det verdt det - greier politikarane å sjå samanhengane her?? Det håpar eg verkeleg! For no er eg LEI!

Nye vinklingar....

Først til kommentaren til innlegget mitt "same old song", berre så det er sagt: eg er i utgangspunktet i all hovudsak like glad i både austlendingar og vestlendingar eg :-), og eg tykkjer folk skal få reisa på ferie dit dei vil, og det var i grunn det eg ville seia om dei sakene. Eit par ting til vil eg få kommentera til kommentaren:

"Men hva skal de leve av? Fortell for en gangs skyld hvilke jobber er ledig her, som folk kan søke og få? Hvilken jord skal de dyrke?" For å ta det siste først: Det er inga jord tilgjengeleg for dei som vil kjøpa, for den tilhøyrer folk som bur langt vekk (gjerne Bergen...), og vert leigd vekk til dei bøndene som er att på staden. Når det gjeld kva jobbar folk kan få, vil eg koma med nokre forslag: Dersom du med "her" meiner på Ornes i Kroken eller på Sørheim er mulegheitene kanskje noko snevre, men me har då eit Båtbyggeri her (som treng arbeidskraft!), me har eit næringsbygg med mulegheiter for folk som ser mulegheitene til å utvikla eigne produksjonar, ev. ha "heimekontor" i eit fellesskap. Det dukkar vidare opp jobbar med visse mellomrom i både Sogndal, Gaupne på Hafslo og på Skjolden. Alle desse stadane er etter mi vurdering aktuelle arbeidsstadar for folk på sørsida, i større eller mindre %, alt etter kva andre ressursar/mulegheiter ein ser på staden ein bur, og kva krav til levestandard ein har. For folk på Ornes og i Kroken er kanskje Hafslo, Sogndal, Gaupne og Skjolden like aktu som dagpendlarstadar, medan folk på Sørheim kanskje vurderer Gaupne og Skjolden som mest aktuelle i høve avstandar.

I bynære område er det ikkje uvanleg å pendla 30min-1t til jobb, og her er det snakk om avstandar innafor dette tidsrommet....

For nokre veg det tyngre å bu slik (landleg)- og ein er villeg til å kutta ned på levestandarden for andre verdiar, medan for andre kan det vera andre verdiar som veg tyngst. Prioriteringar!

Til slutt ein ny vinkling som har vorte omtala i avisa NATIONEN den siste tida: (henta frå Nationen, 10.08.09):
"Mosentralisering
Hytteeierne i Sjusjøen er en del av en motsentraliseringsprosess, mener seniorforsker Winfried Ellingsen ved Agderforskning. Prosessen har foregått i 20-25 år, men den har aldri vært så intens som nå.
– Ved siden av sentraliseringen foregår det i dag en moturbanisering, sier han. Ifølge Kjell Overvåg ved Østlandsforskning er halvparten av Norges befolkning tilgang til en fritidsbolig. Og jo høyere standard hytta har, jo hyppigere bruker vi den.

– Jeg mener at det blir for ensidig kun å se på den faste bosettingen når en skal se på befolkningsutvikling i distriktet, mener han.

Har betydning
Statsråd Magnhild Meltveit Kleppa (Sp) mener at trenden har betydning for bosetningsmønsteret.
– Etter hvert kan det bli aktuelt å se nærmere på forhold som berører hyttefolk, som lokal stemmerett, deling av skatteinntekter og økonomien til hyttekommunen. Men jeg mener at vi ikke er der ennå, fortsetter hun."

For å presisera enda ein ting før eg kjem med ein liten provokasjon: Eg ser på "hyttefolk"/ferierande i området som ein stor ressurs - utan tvil! Men så er eg no freista til å koma med ei samanlikning når det gjeld moturbaniserings-debatten i Nationen: Det er nesten som med fattigdomsgrensa; når fattigdomen aukar, senkar ein grensa for fattigdom (så ser det heller ikkje så gale ut på statistikkane...), når sentraliseringa går for raskt - nyanserer ein synet på kven som "er innbyggjarar" i ei lita grend og vips ser det ikkje så gale ut der heller!

Svar/kommentar til "same old song"

(Mannemi beklagar at eg ikkje har dette ut tidlegare....forsvant ei stund i "ferieposten"....)

Jeg beklager, men din hjemmeside er utilgjengelig for meg. Først la jeg inn et innlegg som google-bruker. Da forsvant det. Så skrev jeg et nytt, og prøvde med open ID. Det forsvant. Nå sender jeg et tredje, og jeg håper at du legger det ut på bloggen din som svar på gammal sang.

Mannemia mi, jeg synes at du er urettferdig mellom øst og vest. Etter å ha gått samme turen, veit jeg at trampolinene fordeler seg likt på Oslo og Bergen. Hvorfor er du så ergerlig på østlendinger og Oslofolk? Hva med dem som reiste til Bergen eller andre steder på Vestlandet, hadde de bedre grunner til å reise hjemmefra? Og større grunn til å komme hjem på ferie?
De som kommer på ferie her, er etterkommere og slektninger av dem som bor her nå. Grunnen til at de dro, var at gårdene ikke kunne brødfø alle. Noen reiste kanskje fordi de hadde lyst til å bo et annet sted, for eksempel i en by? Det er bare fint at folk kommer "hjem" på ferie. Det betyr at de holder husa i orden og treffer søsken og venner. De kunne ha valgt å reise til Torremolinos. Folk er fri til å reise hvor de vil på ferie.
Det bor flere nordmenn i USA enn i Norge. Ingen blir sure når de kommer hit, selv om de reiste av samme grunn; fattigdom og mangel på muligheter til å livnære seg. Vi sier ikke at de skal komme tilbake og bo i huset og finne seg jobber her.
Svigerfamilien min flytta til Årdal og aluminiumsverket på 1950-tallet. Flere ganger har Reidar fått brev fra Årdal kommune med spørsmål om han kunne komme tilbake. De spurte aldri etter meg, så det ble aldri vurdert.
Alle vil selvsagt at det skal bo folk i alle hus og unger skal løpe ut og inn. Og hoppe på trampoline. Vi ønsker oss et land i full drift.
Men hva skal de leve av? Fortell for en gangs skyld hvilke jobber er ledig her, som folk kan søke og få? Hvilken jord skal de dyrke?
Du er så konstruktiv i alle ting, Marianne. På dette området har du snart gått i stå. Og det er ikke konstruktivt.
Hilsen Grete

Same old song.....

Eg vandra meg ein runde i mi barndoms bygd (klisje) her um dagen, og det eg såg gleda meg storvegs. Den første garden (småbruket) eg kom til hadde ei trampoline nett utom døra, den andre garden (småbruket) hadde ei enda større trampoline utom nåva. Vaksne og born hoppa og helsa (som regel i omvendt rekkjefølgje..) på meg der eg gjekk forbi dei. Sola skein (sjølvsagt!). Eg gikk vidare og traff fleire kjende og kjære eg slo av kortare og lengre samtalar med - og vel heime sto utedøra på vid gap, og seks ungar gikk inn og ut, skratta og lo, vart svoltne og fekk mat - og soli skein..... Trampolinene vert nok tatt ned att om ei veke eller to, og brakt tilbake til heimstaden Oslo, eller i allefall austover ein stad - sjølvsagt. Så lever me på minna og håpet om at trampolinene får stå der permanent ein gong i nær framtid, når dei finn ut at her vil me bu meir enn berre i feriane. Her i denne flotte bygda, med dei kjekke naboane ; )

Fasader

What to think, what to say... Ikkje allverdens av meiningar om mangt og mykje å spora her for tida! Eg er på veg inn i feriemodus, og gledar meg over nedteljing av arbeidsdagar til Danmarksturen! Årets familieferietur! Eg har, når eg tenkjer meg litt om, tenkt litt på noko eg las på ein anna blogg her om dagen: "omdømebygging"-dette med kor viktig, og "i vinden" det er å framstilla t.d. ein kommune eller ei bygd på ein god måte. Å ha eller skaffa seg eit godt omdøme, som middel for å oppnå at folk oppfattar staden som flott, fasinerande, triveleg, trygg, o.s.b. for å kanskje hala hit nokre sjeler. Omdøme - då tenkjer eg, av ein eller annan grunn, litt sånn "kva naboen meiner/tykkjer om meg". Me må halda fasaden, slik at me vert oppfatta slik me ønskjer å bli oppfatta! Men, det ligg nesten i "sakens natur" at då er det eit og anna ein må gå på akkord med. For å få fram det verkelege, djupe, ekte i ei bygd eller ein kommune må ein ta med seg, og ta utgangspunkt i "rått og råte" - og starta der. Det er ikkje berre å klistra opp eit "glansbilete" og seia at: slik er det her, dette er bygda vår - for så å prøva å leva opp til det. Ja,ja, ein kan vel kanskje gjera det slik - men ein slik fasade er sårbar for dei indre kreftene. Erkjenning av og kunnskap om korleis eit samfunn er og fungerer er viktig for utviklinga av det. Dette er utgangspunktet! Så, for å "landa litt" att, og kanskje få fram poenget mitt: Alle konsulentar kringom som skor seg på å byggja omdøme må kanskje grava litt djupare i dalane og langs fjordane (og kvar dei elles måtte få oppdrag), for å unngå at det vert fasadebygging - for å få grunnlaget for utvikling på stødig grunn - og for å gjera seg fortent til dei SKY-høge timeprisane sine.....

Håp i hengande snøre?!

Landbrukseigedomar: Tydelegare og enklare landbrukslover! Dette er målsetnaden bak lovendringsforslaget, som no har gått gjennom høyringsrundane, og er klar til vedtak! Landbruks- og matminister Lars Peder Brekk gir ei oppsummering av dei viktigaste endringane knytt til eigedomslovene i landbruk, og som omfattar endringar i odels-, konsesjons- og jordlov m.fl. Lovendringane skal gi "større forutsigbarheit og raskare avgjerder. Målet er å leggja til rette for utvikling og framtid i bygde-Norge". Dette meiner eg er "låvande saker". Det er ei kjennsgjerning at lovverket har representert uklårheit og uforutsigbarheit, og ikkje minst FRUSTRASJON i høve å forvalta dette i tråd med målsetnader for landbruk og busetjing i bygdene våre. Lovendringane medfører, så langt eg kan sjå, tydelegare reglar utan ein masse skjønn og vurderingsmulegheiter. Arealgrensa for kva som er ein landbrukseigedom går opp med 5 daa (til 25daa dyrka jord), javel, men dermed er og mulegheita for å søka utsetjing eller fritak for bu- og driveplikt tatt vekk for eigedomar over denne storleiken. Dersom ein ikkje ønskjer/vil busetja seg og driva landbrukseigedomen, må ein søkja konsesjon, og desse omsyna skal vurderast etter konsesjonslova. I tillegg er det ein anna regel som eg trur kan verta svært viktig i "kampen mot tomme hus/småbruk" rundt om på bygdene: Slektningar som overtek eigedomar må, på lik linje med andre som overtek, søkja konsesjon, og handsamast etter dette lovverket. Såleis kan kommunen, om dei ser mulegheitene med det...!, t.d. setja nullkonsesjons- grense for eigedomar, d.v.s. at alle eigedomsoverdragingar, uansett storleik, er underlagt konsesjon, og ein kan krevja buplikt, t.d. Dette er gjort i fleire kommunar allereie (60-70), men det nye er altså at også slektningar ved overdraging må søkja konsesjon.

Eg trur lovendringane vil gjera det raskare å handsama desse sakene (unngår, som dagens situasjon, langdrygne saker over fleire år med utsetjingssøknader, avslag, klagehandsaming, o.s.b., o.s.b.), ein får betre verkty for å ta tak i situasjonen med alle dei tomme småbruka/husa rundt om - DERSOM kommunen ønskjer å gjera noko med dette! Så vil tida syna om dette slår til! Eg kryssa iallefall tær og fingrar! Her kan de lesa meir om lovendringsforslaget: http://www.regjeringen.no/nb/dep/lmd/aktuelt/nyheter/2009/mars-09/landbrukseiendommer-tydeligere-og-enkler.html?id=551633

BOLYST og BULØST vs. BUPLIKT

Plikt vs. løst. Det er utan tvil noko meir tiltalane med ordet løst, eller lyst. Odelslova og konsesjonslova fokuserer på plikt, ein har plikt til å BU og DRIVA ein landbrukseigedom over ein viss storleik, dersom ein vil overta den. Slik er det. Lysta er nok likevel den viktigaste og mest avgjerande faktoren å stimulera, dersom ein skal oppnå målet. Kva er det som skapar lyst til å busetja seg ein stad? Ein del grunnleggjande ting ligg i botn: mulegheita til å busetja seg ein stad der ein ønskjer å bu, d.v.s eit tilgjengeleg hus, vidare må ein ha eit arbeid å gå til, ev. skule og barnehage, tilfredsstillande kommunikasjon (vegar, ferje, bil, buss..). Og det er kanskje fleire av dei grunnleggjande "tinga". Men, så er det dei "andre tilhøva" som påverkar lysta vår til å slå seg ned på ein stad. Naboforhold, det sosiale, "det som skapar dei gode kjenslene" for staden. Dette er vanskelegare å setja fingeren på, og kanskje tilretteleggja for, for det kan vera ganske individuelt. Det kan vera ro, fin natur, tilgang til fjell, fjord og natur. Kva er suksessfaktorane i dei bygdene der dei opplever tilflytting? Desse "nøklane" er hadde det vore fint å få. For, eg trur ikkje det er nok å setja seg ned å venta på ev. tilflytingsstraumar ut frå byane, p.g.a. finanskriser og klimakriser, som forhåpentleg kan medføra at folk trekk ut i periferien, der det er rimelegare hus og reinare luft. Ikkje så gale at det ikkje er godt for noko, det kan jo skje med tid og stunder... Kanskje me sogar kan "stela" litt av kva som legg grunnlag for "bolysten" i byane? Litt meir toleranse, avstand når ein ønskjer det, variasjon, og respekt for variasjon og ulikskapar. Desse "nøklane" skulle me altså hatt tak i her på bygda, så me fekk litt fart på sakene. Me er etterkvart mange om beinet, d.v.s. mange fråflytningstrua utkantar som strebar etter å nå dei sjelene som kankje kan tenkja seg eit liv på landet. Då er det ikkje nok å selja fin natur, høge fjell og fred og ro. Bortsett frå kysten (som ikkje har dei høge fjella..) kan vel dei fleste skilta med desse "lokkemidla". Kanskje me må by meir på oss sjølve? Og då snakkar eg om den "menneskelege faktoren". Kanskje annonsa, i tillegg til flotte bilete av naturen, syner menneska som bur på staden? Tja ikkje veit eg, men suksessnøkkelen skal me no få tak i, og reservenøkkelen med!

BYGDELIV

Eg har studert litt på trendar når det gjeld flyttestraumar, og kome til at det ikkje ser bra ut. I alle fall ikkje om du bur på bygda, og kanskje ikkje om ein bur i byen heller – ting heng jo saman. Folk søkjer inn mot tettare befolka område, det er hovudtrenden. Men, så har du dei som går motstraums, og sler seg ned der knapt nokon kunne tru at det gikk an å bu! Kva er det som tiltrekk desse sjelene ved bygdelivet, og kven er dei? Stikkord for oss som vel bygdeliv framfor byliv trur eg m.a. kan vera: familierøter, friheit av ulikt slag, naturen og bygdemiljøet generelt. Eg er og sjølv tilbakeflytt etter nokre år nær storbyen i utdanningsaugemed, for deretter nokre års ”avklimatisering” i ein bygdeby, før eg enda oppatt i mi barndoms bygd. Når nokon spør meg kvifor eg kom attende, er det ikkje heilt lett å svara på det. No kjem eg frå gard, der eg er eldst og dermed har odelsrett. Det er ein ting. Eg har mykje av familien min i området, og eg tykkjer det er trygt og godt å vera her på eit vis. Eg ser og uttallige mulegheiter for framtida, når det gjeld utvikling av næringsvegar og utvikling generelt her. Det har nok litt med at eg har foreldre som og har sett mulegheitene, og ikkje latt det skina gjennom at ”her er inga framtid, her må du koma deg ifrå”. Eg må likevel seia at det er ein del spm. som svirrar rundt i toppen på jakt etter tryggande svar frå meg sjølv eller andre: er dette rett? Våre små håpefulle er nær sagt aleine i sin generasjon i bygda. Båt eller bil må til for å treffa jamnaldringar, eller koma seg på skule/barnehage. Kva skal til for å få fleire hit?

Kor går grensa mellom å vera ei levedyktig bygd og ein flott feriestad, og kan dette kombinerast? Kva seier og meiner (det kan vel forresten vera to ulike ting..) dei fastbuande innbyggjarane i slike grender og bygder om det som skjer? Er det greit for bestefar, som la all sin fysikk og heile si sjel i å skapa ein heim og eit levebrød for seg og familien, at småbruket no er feriebustad for nokre fjerne, eller nære slektningar, som føler djupe røter til bruket – dei er jo tjukkaste slekta. Kanskje er det heilt greit!… Eller, er det viktig for ”bestefars-generasjonen” å sjå at småbruket vert vidareført i drift! – og gjerne av ein familie, gud hjelpe meg, utan slektsband i det heile? Dette er spørsmål ein kan stilla seg.

Korleis er det å ha djupe følelsar og røter til ein stad, som etterkvart går frå pulserande bygdeliv til ”av/på-feriestad”. Når dei du møter utom dørane ikkje lenger er ”tante Lillian” på haugen som alltid har budd der, eller bygdesnålingen Knut, som livar opp med artige historiar frå tidlegare tider i bygda. Når dei du møter, om du er heldig å ha lagt ferien hit til same tid, er niesene til ”tante Lillian”, som no bur i Drammen, men som etter odelslov og elles rettmessig, har arva småbruket frå ”tante Lillian”. Niesene til Lillian kan vera spanande nok dei, det er ikkje det eg meiner, men loll: Vert bygda like følelesmessig og ”rotmessig” attraktiv å feriera i når den tida kjem? Følelsar og tilknytning til ein stad skal ein ikkje kimsa av, og det ønskjer eg heller ikkje å gjera. Til sjuande og sist kan nettopp følelsane til staden vera med på å avgjera at ein ønskjer å bu der, i alle fall når det gjeld tilbakeflyttarane. Likevel spør eg meg, og for så vidt dykk der ute, om følelsane er like reelle når ei bygd endrar karakter, som nemnt over. Når barndomsminna frå eit levande bygdeliv er skifta ut med eit feriestadpreg, utan å utdjupa det meir her og no. Kanskje er dei det. Dette er litt i ytterste konsekvens, det er eg klar over, men trendane går veldig tydeleg i den retninga. Og då må det vera lov å reisa spørsmålet om kva som skjer med sånne små bygder når den eldre generasjonen gir seg..

Og enda viktigare: kva kan, bør og vil me gjera med det?! Eg vil gjerne oppfordra alle lesarane av Sørheims Tidende, både fastbuande og ikkje fullt så fastbuande, om å tenkja litt gjennom dette eg no har prøvd å formidla. Spør deg sjølv: kva ønskjer eg for bygda mi framover, og korleis kan eg gjera noko med det.

Ønskjer meg sjølv og alle andre ”bygdebuarar”: lukke til med framtida. Eg veit me er fleire med eit brennande ønskje om levande bygder!