Eit slag for "bygdetullingane"

Merkjeleg overskrift, som ikkje må feiltolkast, og då er det vel på sin plass med ei oppklaring! Alle bygder har vel ein "bygdetulling" i nabolaget, ein person litt utanom normalen - ein som med eller utan ei medisinsk diagnose oppfører seg litt snålt. Dette innlegget er ein hyllest til dei av oss som berikar livet til dei rundt oss ved å vera sitt særeigne sjølv. Som syner oss at det går an å leva utanom dei råmene som er laga til kring oss av konge og regjering, normer for oppførsel, skule (ups!), foreldre, tradisjonar, m.m. Tenk berre kor kjedeleg bygdesamfunnet (som eg kjenner best) ville vore utan bygdesnålingane, dei gode historiane om "forfedre-bygdesnålingane", som truleg (eller forhåpentleg!) vil leva til evig tid! Eg tykkjer det er prisverdig om me greier å ta vare på bygdetullingane våre, og ikkje pressa dei inn i dei oppleste og vedtekne normer og reglar, for då misser me noko viktig i samfunnet vårt: mulegheita og respekten for det utanom-det-vanlege! Så: LENGE LEVE BYGDETULLINGEN!

Dyr me slaktar og dyr me kosar med, og ein lett blanding av dette..

Som periodevis ansvarleg for koppalam frå hist og her, hønsehaldar (stolt eigar av 7 høner og ein hane!), kanin- og marsvinpassar, og involvert i ein hjortefarm må eg koma med nokre tankar kring dette med husdyrhald, kjøtproduksjon og kos. I år heitte koppalamma våre Emma Thallula og Karl Joakim, og det er ein ganske fjern tanke å ha Emma Thallula som søndagsmiddag i kålen - må berre seiast. Oppvaksen på gard som eg er veit eg godt at fårekjøtet ikkje er "født" i frysedisken på Meny, men at det kjem frå sauen som beitar - beita på bøen.. Men, og det er eit men for meg her, som kanskje tyder på at eg har fjerna meg litt frå bondestanden? Når desse smakfulle dyra får namn, og vert flaska opp i bakgården - ja då freistar dei ikkje meg som middag. Hjorten er det anleis med, av ein eller anna grunn. Det er fleire av dei, og dei fleste er "namnlause" - bortsett frå grombukkane Nils og Hercules, då, som nok hadde vore meir "tungtfordøyelege". Dei har eg på sett og vis vorte ganske godt kjent med.. Ja, ja det er mykje løge ein skal fundera på, men Emma Thallula hamnar iallefall ikkje på min tallerk (så vidt eg veit), og dei fjærlause hønene mine skal og få ein verdig død under torva (sjølv om dei er uappetittelege av heilt andre årsakar enn at me "kjenner dei"....) Vel, slik var det!

Refleksjonar på ein sein haustkveld..

LYKKE! Ja, ser behovet for å løfta blikket litt etter siste innlegg.... Kva er lykke? Dersom eg kjenner godt etter trur eg det i enklaste (og kanskje viktigaste?!) form er å føla seg vel i og med tilveret. Me styrer og strevar med mangt og mykje dei fleste av oss: arbeid for å tena pengar, spela roller (som eg òg har vore inne på før) for å gjera tilveret "smidigare", me handlar ting (?!) og klede for å kjenna oss vel (og ikkje frysa), me pussar opp og ned for å letta tilveret for oss sjølve og andre - og ha det triveleg rundt oss, kanskje. Me higar ofte etter noko me ikkje allereie har, men som me trur og meiner vil gjera oss lykkelegare! Men, denne lykka er merksnodig. Ho kjem når ein minst trur og forventar at ho kjem, og den uteblir når me absolutt meiner me har gjort oss fortent til ho! Kanskje me rett og slett berre må ta den lykka som kjem "rekande forbi" når ho kjem, og godta at slik er det berre?

Motivasjon.....

Kvar finn ein motivasjon? Når det trengs ein ekstra puff for å koma vidare. Kvar fin ein "puffen"? Dette er viktige saker, men i skrivande stund er det høgst usikkert om det vil koma nokon konklusjon ut at dette innlegget. Då får de berre ta det for det det er: eit innlegg utan nokon klår konklusjon! Eg er klar over at dette kan omfatta mange ting: å føla seg verdsett og elska, å kjempa for grunnleggjande ting, som helse, born sin tryggleik, vår eigen tryggleik, å oppretthalda livet og aktiviteten på staden der ein bur, utdanning for å få ein jobb, og så vidare og så vidare.. Viktige ting som held likesæla vekke. Av og til kjem den snikande, likesæla (trur det er likegyldigheit på nynorsk?...). Og det er ei ekkel kjensle. Ting skjer rundt deg, du er med, men det engasjerer ikkje. Det er det punktet då du lurer på om det er verdt det? Har det noko for seg at du står på, oppnår ein noko, gir det noko tilbake? Dersom konklusjonen er nei, har ein problem med å halda motivasjonen oppe, og i det heile: EIT STORT PROBLEM!. Eg må innrømma at eg er der av og til, og det er ei ekkel og ubehageleg kjensle. Skulle ønskja at det var ei krukke med motivasjon der ute, som ein kunne fylla på med når ein trong ein ekstra puff for å stå på. Men, den dukkar nok opp att, motivasjonen altså! Om det er i kjærleiken til borna eller andre, gleda over å vera den ein er, og ha det ein har, å kunna det ein kan, å oppnå framgang i det ein held på med, å ELSKA, eller andre ting som kan trykkja på motivasjonsknappen!

Badeland vs ferjesamband! No er det alvor!

I tilrådinga frå rådmannen til badelandsaka (Luster bad) - som han jamvel er positiv til, badeland altså - foreslår rådmannen ein del innsparingspostar for å hanka inn att dei 5 mill. som er pårekna å koma i tillegg pr. år dei næraste åra. Dette er godt "valgflesk", må seiast - kjem jo i ei strålande tid i høve valget! Men, til saka: mellom innsparingspostane les eg då at ferjesambandet Ornes-Solvorn er ein aktuell innsparingspost!!! Om eg har vore skeptisk til det økonomiske biletet kring badelandet før, så er det ikkje lenger nokon tvil. For no er eg, som innbyggjar på Ornes - og avhengig av nemnde ferjesamband til skule og jobb, faen meg så drit lei av å måtta kjempa for den ferja kvar gong det er val, budsjettdiskusjonar, innsparingar, m.m.m. Heilt sia eg var lita jente har eg høyrt om denne kampen, som med jamne mellomrom har kome fram, og til no, kvar gong vorte kjempa gjennom i meir eller mindre favør oss som er avhengig av ferja. Men, eg er så lei! Så mykje frustrasjonar, energi, spenningar. Det burde vera unødvendig! Eit badeland til knappe 100 mill. mot eit heilt bygdesamfunn som prøver å mobilisera til ei framtid her. For det er realiteten. Utan ferja reiser eg - og, for dei av dykk som ikkje ser det som noko "trussel" vil eg påstå at bygdeutviklingsarbeidet og tilflyttinga ikkje vil verka positivt på så mange andre som kan tenkja seg hit heller, utan denne viktige samferdsla over fjorden. Innsparing på kanskje 2 mill., er det verdt det - greier politikarane å sjå samanhengane her?? Det håpar eg verkeleg! For no er eg LEI!

Nye vinklingar....

Først til kommentaren til innlegget mitt "same old song", berre så det er sagt: eg er i utgangspunktet i all hovudsak like glad i både austlendingar og vestlendingar eg :-), og eg tykkjer folk skal få reisa på ferie dit dei vil, og det var i grunn det eg ville seia om dei sakene. Eit par ting til vil eg få kommentera til kommentaren:

"Men hva skal de leve av? Fortell for en gangs skyld hvilke jobber er ledig her, som folk kan søke og få? Hvilken jord skal de dyrke?" For å ta det siste først: Det er inga jord tilgjengeleg for dei som vil kjøpa, for den tilhøyrer folk som bur langt vekk (gjerne Bergen...), og vert leigd vekk til dei bøndene som er att på staden. Når det gjeld kva jobbar folk kan få, vil eg koma med nokre forslag: Dersom du med "her" meiner på Ornes i Kroken eller på Sørheim er mulegheitene kanskje noko snevre, men me har då eit Båtbyggeri her (som treng arbeidskraft!), me har eit næringsbygg med mulegheiter for folk som ser mulegheitene til å utvikla eigne produksjonar, ev. ha "heimekontor" i eit fellesskap. Det dukkar vidare opp jobbar med visse mellomrom i både Sogndal, Gaupne på Hafslo og på Skjolden. Alle desse stadane er etter mi vurdering aktuelle arbeidsstadar for folk på sørsida, i større eller mindre %, alt etter kva andre ressursar/mulegheiter ein ser på staden ein bur, og kva krav til levestandard ein har. For folk på Ornes og i Kroken er kanskje Hafslo, Sogndal, Gaupne og Skjolden like aktu som dagpendlarstadar, medan folk på Sørheim kanskje vurderer Gaupne og Skjolden som mest aktuelle i høve avstandar.

I bynære område er det ikkje uvanleg å pendla 30min-1t til jobb, og her er det snakk om avstandar innafor dette tidsrommet....

For nokre veg det tyngre å bu slik (landleg)- og ein er villeg til å kutta ned på levestandarden for andre verdiar, medan for andre kan det vera andre verdiar som veg tyngst. Prioriteringar!

Til slutt ein ny vinkling som har vorte omtala i avisa NATIONEN den siste tida: (henta frå Nationen, 10.08.09):
"Mosentralisering
Hytteeierne i Sjusjøen er en del av en motsentraliseringsprosess, mener seniorforsker Winfried Ellingsen ved Agderforskning. Prosessen har foregått i 20-25 år, men den har aldri vært så intens som nå.
– Ved siden av sentraliseringen foregår det i dag en moturbanisering, sier han. Ifølge Kjell Overvåg ved Østlandsforskning er halvparten av Norges befolkning tilgang til en fritidsbolig. Og jo høyere standard hytta har, jo hyppigere bruker vi den.

– Jeg mener at det blir for ensidig kun å se på den faste bosettingen når en skal se på befolkningsutvikling i distriktet, mener han.

Har betydning
Statsråd Magnhild Meltveit Kleppa (Sp) mener at trenden har betydning for bosetningsmønsteret.
– Etter hvert kan det bli aktuelt å se nærmere på forhold som berører hyttefolk, som lokal stemmerett, deling av skatteinntekter og økonomien til hyttekommunen. Men jeg mener at vi ikke er der ennå, fortsetter hun."

For å presisera enda ein ting før eg kjem med ein liten provokasjon: Eg ser på "hyttefolk"/ferierande i området som ein stor ressurs - utan tvil! Men så er eg no freista til å koma med ei samanlikning når det gjeld moturbaniserings-debatten i Nationen: Det er nesten som med fattigdomsgrensa; når fattigdomen aukar, senkar ein grensa for fattigdom (så ser det heller ikkje så gale ut på statistikkane...), når sentraliseringa går for raskt - nyanserer ein synet på kven som "er innbyggjarar" i ei lita grend og vips ser det ikkje så gale ut der heller!

Svar/kommentar til "same old song"

(Mannemi beklagar at eg ikkje har dette ut tidlegare....forsvant ei stund i "ferieposten"....)

Jeg beklager, men din hjemmeside er utilgjengelig for meg. Først la jeg inn et innlegg som google-bruker. Da forsvant det. Så skrev jeg et nytt, og prøvde med open ID. Det forsvant. Nå sender jeg et tredje, og jeg håper at du legger det ut på bloggen din som svar på gammal sang.

Mannemia mi, jeg synes at du er urettferdig mellom øst og vest. Etter å ha gått samme turen, veit jeg at trampolinene fordeler seg likt på Oslo og Bergen. Hvorfor er du så ergerlig på østlendinger og Oslofolk? Hva med dem som reiste til Bergen eller andre steder på Vestlandet, hadde de bedre grunner til å reise hjemmefra? Og større grunn til å komme hjem på ferie?
De som kommer på ferie her, er etterkommere og slektninger av dem som bor her nå. Grunnen til at de dro, var at gårdene ikke kunne brødfø alle. Noen reiste kanskje fordi de hadde lyst til å bo et annet sted, for eksempel i en by? Det er bare fint at folk kommer "hjem" på ferie. Det betyr at de holder husa i orden og treffer søsken og venner. De kunne ha valgt å reise til Torremolinos. Folk er fri til å reise hvor de vil på ferie.
Det bor flere nordmenn i USA enn i Norge. Ingen blir sure når de kommer hit, selv om de reiste av samme grunn; fattigdom og mangel på muligheter til å livnære seg. Vi sier ikke at de skal komme tilbake og bo i huset og finne seg jobber her.
Svigerfamilien min flytta til Årdal og aluminiumsverket på 1950-tallet. Flere ganger har Reidar fått brev fra Årdal kommune med spørsmål om han kunne komme tilbake. De spurte aldri etter meg, så det ble aldri vurdert.
Alle vil selvsagt at det skal bo folk i alle hus og unger skal løpe ut og inn. Og hoppe på trampoline. Vi ønsker oss et land i full drift.
Men hva skal de leve av? Fortell for en gangs skyld hvilke jobber er ledig her, som folk kan søke og få? Hvilken jord skal de dyrke?
Du er så konstruktiv i alle ting, Marianne. På dette området har du snart gått i stå. Og det er ikke konstruktivt.
Hilsen Grete